Ładowanie strony...

NZOZ Ginekologii i Położnictwa GEMELLI

Choroby ginekologiczne wieku dziecięcego

Choroby sromu i pochwy u dzieci są często trudne do zdiagnozowania. Z uwagi na młody wiek pacjentki zdarza się, że nie potrafi sama precyzyjnie określić problemu i dolegliwości. Rolą rodzica jest zwrócenie szczególnej uwagi na upławy, częste drapanie się w okolicach krocza, bądź płacz dziecka przy oddawaniu moczu.

Do zmian najczęściej spotykanych na skórze krocza i sromu u dziewczynek zalicza się:

  • bakteryjne zapalenie sromu i pochwy wywołane bakteriami z grupy beztlenowej np. chlamydia trachomatis;
  • łojotokowe zapalenie skóry sromu czyli związane ze zbyt dużą produkcją wydzieliny produkowanej przez gruczoły łojowe;
  • zlepienie lub zrost warg sromowych;
  • zapalenie mieszków włosowych sromu – jako następstwo zaczopowania wydzieliny w okolicy cebulki włosowej i powstania zakażenia;
  • odpieluszkowe zapalenie skóry sromu niemowląt;
  • kłykciny kończyste sromu – brodawkowate wyrośla powstające w trakcie infekcji wirusem HPV;
  • inne zapalenia wirusowe sromu np. wirusem opryszczki – bardzo bolesne, liczne, drobne pęcherzyki pękające przy otarciu;
  • grzybica sromu i pochwy – grube, białe naloty na skórze sromu i w pochwie;
  • idiopatyczny świąd sromu czyli bez ustalonej przyczyny.

Budowa anatomiczna i histologiczna sromu i pochwy w okresie przedpokwitaniowym sprawia, że są one bardzie podatne na infekcje bakteryjne. U dziewczynki-noworodka, pozostającego jeszcze pod wpływem estrogenów z okresu życia wewnątrzmacicznego, odczyn pH pochwy po kolonizacji pałeczkami kwasotwórczymi jest kwaśny. W kolejnych miesiącach życia dziewczynki poziom estrogenów stopniowo obniża się. W okresie tzw. ciszy estrogenowej, aż do okresu pokwitania, pH zmienia swój odczyn na obojętny. Wówczas osiedla się mieszana flora bakteryjna złożona z ziarniaków i pałeczek. Wąskość pochwy, przyleganie jej ścian, obecność błony dziewiczej, stanowią w tym okresie życia mechaniczną ochronę przy braku obronnych mechanizmów związanych z brakiem pałeczek kwasotwórczych. Również niski poziom estrogenów powoduje, iż przedsionek pochwy jest lekko zaczerwieniony, co można mylnie interpretować jako obraz patologiczny. W okresie pokwitania (dojrzewania) wzrasta poziom estrogenów – nabłonek pochwy staje się grubszy. Komórki zaczynają zawierać glikogen, co pozwala na rozwój pałeczek kwasu mlekowego i zapobiega osiedlaniu się drobnoustrojów chorobotwórczych. Dopiero w późniejszym wieku u dojrzałej kobiety rozwijają się dalsze czynniki obronne.

Jedną z częstych chorób u dzieci jest zlepienie lub zrost warg sromowych. Leczenie jest miejscowe i krótkotrwałe (2-6 tygodni) i polega na miejscowym stosowaniu estrogenów w postaci kremu. Następnie w warunkach ambulatoryjnych, przy użyciu miejscowego znieczulenia, wargi sromowe zostają rozklejone. W celu zapobiegania nawrotom, wskazane jest miejscowe stosowanie kremu zmiękczającego.

Rozpoznanie chorób przenoszonych drogą płciową w ginekologii dziecięcej powoduje konieczność postępowania wykluczającego molestowanie seksualne młodocianych. Różnorodność chorób przenoszonych drogą płciową, oprócz klasycznej kiły i rzeżączki, obejmuje cały szereg bakterii tlenowych i beztlenowych, wirusy (szczególnie opryszczki, brodawczaka ale i HIV), pierwotniaki (rzęsistek pochwowy), grzyby, a nawet owady (wszawica łonowa). W tym aspekcie profilaktyka chorób przenoszonych drogą płciową, stosowanie barierowych środków antykoncepcyjnych (prezerwatywa), stanowi metodę profilaktyki chorób w ginekologii, również w ginekologii wieku rozwojowego. Niedojrzały nabłonek szyjki macicy u dziewcząt jest szczególnie narażony na czynniki sprzyjające rozwojowi raka szyjki macicy, przenoszone drogą płciową – pewne typy wirusa HPV. U dziewcząt, które nie podjęły współżycia, stosunkowo rzadko dochodzi do zapalenia wewnętrznych narządów płciowych, choć możliwa jest też tzw. droga zstępująca (ropne migdałki, zęby) lub przez ciągłość (zapalenie wyrostka robaczkowego). U dziewczynek, zwłaszcza przed pierwszą miesiączką, 75% wszystkich zachorowań ginekologicznych stanowią zapalenia sromu i pochwy. Najczęstszym objawem są upławy – białawe lub szarawe, o wyraźnym, nieprzyjemnym rybim zapachu, czasami towarzyszy im świąd lub podrażnienie. W przypadku upławów, należy bezwzględnie, za pomocą specjalnej techniki pobrać wymaz w celu wykluczenia zakażenia dwoinką rzeżączki lub Chlamydia trachomatis. Nie leczone bakteryjne zapalenie pochwy może prowadzić do poważniejszych powikłań – zapalenia narządów miednicy mniejszej, zapalenia cewki moczowej, a także większej podatności na zakażenie wirusem HIV. W skrajnych przypadkach nie leczone bakteryjne zapalenie pochwy może być przyczyną niepłodności.

Zachwianie subtelnej równowagi między florą bakteryjną pochwy i układem immunologicznym oraz pojawienie się postaci micelialnych (czyli nie przetrwalnikowych) komórek Candida powoduje coś co nazywamy infekcją grzybiczą. Komórki Candida mnożą się, niszczą pH właściwe pochwie, zmieniają florę bakteryjną, powodują przykre objawy. Wystąpienie pierwszej lub kolejnej infekcji grzybiczej pochwy często związane jest z antybiotykami (stosowanymi np. z powodu infekcji dróg oddechowych). Jednym z głównych czynników nawrotów lub trudności w leczeniu jest nie przestrzeganie zaleceń lekarza (z różnych przyczyn: niezrozumienie zaleceń, zapomnienie, samodzielne skracanie kuracji z powodu ustąpienia objawów itp.). Klasycznie do obrazu grzybicy pochwy należą: swędzenie, pieczenie oraz charakterystyczne upławy (gęste, białe do żółtych, serowate, tj. niejednorodne z grudkami). Kiedy choroba się przewleka, jej obraz staje się mniej jasny. Dolegliwości są niestałe, raz występują, a raz nie. Często pojawiają się objawy ze strony układu moczowego (pieczenie przy oddawaniu moczu, częste oddawanie moczu lub porcjami, uczucie nie do końca opróżnionego pęcherza).

Ogromną rolę w diagnostyce i leczeniu dolegliwości ze strony układu rozrodczego u młodych kobiet odgrywa znajomość przez lekarza ginekologa prawidłowej anatomii narządów kobiecych okresu przedpokwitaniowego, włącznie ze znajomością typów ukształtowania błony dziewiczej. Tylko dzięki wszechstronnej wiedzy i dużemu doświadczeniu, lekarz prawidłowo oceni sytuację i podejmie decyzję co do dalszego postępowania w leczeniu.